Metodologia: skąd biorą się liczby w kalkulatorach

Przykład: dom 150 m² krok po kroku

Tak kalkulator kosztów liczy roczny rachunek za pompę powietrze-woda w domu 150 m² ocieplonym w latach 2000–2020, z grzejnikami 45 °C, czterema domownikami, w III strefie, z prądem PGE w taryfie G12w i 60% zużycia w strefie tańszej.

Opisane niżej wzory to rozwinięcie każdego z tych wierszy.

Zapotrzebowanie na ciepło

Roczne zapotrzebowanie na ciepło do ogrzewania liczę jako iloczyn powierzchni ogrzewanej i wskaźnika energii użytkowej EU w kWh/m², przypisanego do jednego z pięciu standardów budynku: od domu bez ocieplenia (150 kWh/m², źródła podają 140–180) po dom pasywny (15 kWh/m²). Wartości pochodzą z analizy POBE z 2026 roku i zestawień JARPAL. Wskaźnik mnożę przez współczynnik strefy klimatycznej wyznaczony z analizy, w której ten sam dom jednorodzinny przeliczono w pięciu strefach (Biblioteka Nauki, 2016): od 0,998 w strefie I do 1,104 w strefie V. Temperatury projektowe stref od −16 °C do −24 °C pochodzą z PN-EN 12831.

Ciepła woda użytkowa to osobna pozycja: 950 kWh na osobę rocznie (źródła podają 680–950), niezależnie od ocieplenia domu.

Pompa ciepła: SCOP i prąd

Zużycie prądu przez pompę to zapotrzebowanie na ciepło podzielone przez sezonowy współczynnik efektywności SCOP. SCOP pochodzi z analizy POBE z 2026 roku dla domu 150 m²: 3,66 dla pompy powietrze/woda z podłogówką 35 °C i ok. 3,0 z grzejnikami 55 °C; dla 45 °C interpoluję liniowo. Dla pompy gruntowej 4,30 i ok. 3,6. Ciepłą wodę pompa grzeje ze SCOP 3,0. Dla porównania: 20-letnie badanie 840 pomp powietrze/woda dało średni rzeczywisty SPF 3,2. To wartości sezonowe, nie katalogowe COP z etykiety.

Koszt prądu to zużycie pomnożone przez cenę końcową 1 kWh brutto, czyli energię czynną razem ze zmiennymi opłatami dystrybucyjnymi, osobno dla pięciu dystrybutorów (PGE, Tauron, Enea, Energa, E.ON) według zestawienia Rankomat z lutego 2026. W taryfach dwustrefowych udział zużycia w strefie tańszej ustawiasz sam; domyślnie 60%. Opłat stałych nie dodaję, bo płacisz je niezależnie od tego, czym grzejesz. Do kosztu pompy dodaję roczny przegląd 500 zł.

Gaz, ekogroszek, pellet, olej, LPG

Dla paliw liczę energię w paliwie jako zapotrzebowanie podzielone przez sprawność kotła (POBE 2026: gaz 93%, pellet 83%, ekogroszek 75%, olej 90%, LPG 92%), a potem przeliczam na jednostki handlowe. Ceny domyślne: gaz 0,30 zł/kWh z dystrybucją, ekogroszek 1 950 zł/t, pellet 2 094 zł/t, olej 6,06 zł/l, LPG 0,43 zł/kWh; każdą możesz zmienić w kalkulatorze. Dla gazu doliczam przegląd 300 zł. Dla kotłów na paliwo stałe nie doliczam prądu podajnika ani serwisu, co lekko faworyzuje węgiel i pellet. Opcjonalnie doliczam opłatę ETS2 od 2028 przy 45 lub 100 €/t CO₂.

Dotacja i ulga

Dotacja z programu Czyste Powietrze to mniejsza z dwóch wartości: procent kosztów kwalifikowanych netto (VAT nie jest kosztem kwalifikowanym) dla danego poziomu dofinansowania albo limit kwotowy dla danego urządzenia z Załącznika nr 2 w wersji od 20.07.2026. Każdy dodatkowy element wniosku, jak audyt, instalacja c.o. i c.w.u. czy dolne źródło pompy gruntowej, ma własny limit i liczę go osobno. Ulga termomodernizacyjna pomniejsza dochód o wydatek po odjęciu dotacji, do 53 000 zł na podatnika (106 000 zł dla małżonków współwłaścicieli); zwrot to odliczenie pomnożone przez stawkę PIT lub ryczałtu. Kalkulator zakłada, że cała cena z oferty to koszt kwalifikowany; w praktyce fundusz może zakwestionować część pozycji, na przykład prace budowlane.

Dobór mocy

Obciążenie cieplne budynku szacuję jako iloczyn powierzchni i wskaźnika w W/m² dla standardu budynku (środek zakresu z siedmiu źródeł), z korektą strefy z tej samej analizy pięciu stref. Dodatek na ciepłą wodę doliczam tylko, gdy przekracza 20% mocy c.o., zgodnie z wytycznymi Viessmanna. Przy doborze biwalentnym pokazuję moc, jaką pompa musi oddać w punkcie biwalentnym (w III strefie −7 °C; źródła podają −6 do −10 °C), zakładając liniowy spadek obciążenia od temperatury projektowej do +20 °C. Tę liczbę porównuje się z mocą z karty katalogowej przy A−7, a nie z mocą nominalną A7/W35. To uproszczenie metody z PN-EN 12831; pełne obliczenie wymaga danych o przegrodach, oknach i wentylacji.

Czego kalkulatory nie uwzględniają

Nie liczą kosztu kapitału ani inflacji poza jednym wspólnym wskaźnikiem wzrostu cen energii. Nie uwzględniają nieszczelności, nawyków domowników, temperatury utrzymywanej w domu ani strat cyrkulacji ciepłej wody, a każdy z tych czynników potrafi zmienić wynik o kilkanaście procent. Nie znają Twojej konkretnej oferty i konkretnego urządzenia; dlatego każdy wynik ma pole na wpisanie własnej ceny.

Źródła i aktualizacje

Pliki danych są dostępne w kodzie strony i mają pole ze źródłem i datą każdej wartości. Zestawienie, jak bardzo różnią się te założenia między popularnymi porównaniami, opisuję na stronie dlaczego porównania kosztów się różnią. Zasady programów dotacyjnych sprawdzam przy każdej zmianie regulaminu, ceny energii przy zmianie taryf, ceny urządzeń co kwartał.